مجله تفریحی سرگرمی دخترونه

جشن سده, 10 بهمن جشن سده, آئین های جشن سده

جشن سَده، یکی از جشن‌های ایرانی است که در ۱۰ بهمن ماه برگزار می شود

 

۱۰ بهمن؛ جشن سده

فردوسی جشن سده را به زمان  پادشاهی هوشنگ نسبت می دهد و ابوریحان بیرونی به فریدون. اما رسمی شدن جشن سده به زمان اردشیر بابکان مقرر می شود، اما بطور کلی در هیچیک از اسناد تاریخی به چگونگی شیوه ی جشن اشاره ای نشده است.

جشن سَده چیست؟

جشن سَده، یکی از جشن‌های ایرانی، است که در آغاز شامگاه دهم بهمن‌ماه یعنی آبان روز از بهمن ماه برگزار می‌شود.

 

آیین‌های جشن سده
در دهمین روز یا آبان روز از بهمن ماه با افروختن هیزمی که مردمان، از پگاه بر بام خانه خود یا بر بلندی کوهستان گرد آورده‌اند، جشن سده آغاز می‌شود. در اشارات تاریخی این جشن همیشه به شکل دست جمعی و با گردهمایی همه مردمان شهر و محله و روستا در یکجا و با برپایی یک آتش بزرگ برگزار میشده است. مردمان در گردآوردن هیزم با یکدیگر مشارکت میکنند و بدین ترتیب جشن سده، جشن همکاری و همبستگی مردمان است. زرتشتیان تهران، کرج، استان یزد و روستاهای اطراف میبد و اردکان، کرمان و روستاها، اهواز، شیراز، اصفهان، اروپا (سوئد) و آمریکا (کالیفرنیا) و استرالیا با گردآمدن در یک نقطه از شهر یا روستا در کنار هم آتشی بسیار بزرگ می‌افروزند و به نیایش خوانی و سرودخوانی و پایکوبی می‌پردازند.

 

معنای واژه سده
بعضی دانشمندان نام سده را گرفته شده از صد می‌دانند. ابوریحان بیرونی می‌نویسد: «سده گویند یعنی صد و آن یادگار اردشیر بابکان است و در علت و سبب این جشن گفته‌اند که هرگاه روزها و شب‌ها را جداگانه بشمارند، میان آن و آخر سال عدد صد بدست می‌آید و برخی گویند علت این است که در این روز زادگان کیومرث – پدر نخستین – درست صدتن شدند و یکی از خود را بر همه پادشاه گردانیدند و برخی برآنند که در این روز فرزندان مشی و مشیانه به صد رسیدند و نیز آمده: “شمار فرزندان آدم ابوالبشر در این روز به صد رسید. ”»

 

نظر دیگر اینکه سده معروف، صدمین روز زمستان است. از ابتدای زمستان (اول آبان ماه) تا ۱۰ بهمن که جشن سده‌ است صد روز، و از ۱۰ بهمن تا نوروز و اول بهار ۵۰ روز و ۵۰ شب بوده‌است. و به علت اینکه از این روز به بعد انسان به آتش دست پیدا کرده‌است شب هم مانند روز روشن و گرم و زنده‌است شب‌ها هم شمرده می‌شوند.

 

یکی دیگر از دلایل گرامی‌داشت این شب این است که ایرانیان دو ماه میانی زمستان را، همان دی و بهمن را، بسیار سخت و هنگام نیرومند گشتن اهریمن می‌دانستند و برای پایان یافتن این دوماه نیایش‌های ویژه‌ای برگزار می‌کردند. از شب چله که چله بزرگ نیز نامیده می‌شد و در آن مهر برای مبارزه با اهریمن دوباره زاده شده بود تا شب دهم بهمن ماه که جشن سده و چله کوچک نامیده می‌شد برابر ۴۰ روز است. و به سبب اینکه آتش (مظهر گرما و نور و زندگی) در روز سده کشف شده بود و وسیله دیگری برای مبارزه با اهریمن و بنا بر آیین باعث روشنایی شب مانند روز شد از شب چله کوچک تا اول اسفند ۲۰ روز و ۲۰ شب (جمعاً چهل شب و روز) است. و برخی گفته‌اند که این تسمیه به مناسبت صد روز پیش از به دست آمدن محصول و ارتفاع غلات است.

 

مهرداد بهار در کتاب «پژوهشی در فرهنگ ایران» و رضا مرادی غیاث‌آبادی در کتاب «نوروزنامه»، بر این باورند که سَدَه در زبان اوستایی به معنای برآمدن و طلوع کردن است و ارتباطی با عدد ۱۰۰ ندارد. عدد «سد» به شکل «صد» معرب شده‌است در حالیکه واژه «سده» به شکل «سذق» معرب شده‌است.

 

جشن سده, 10 بهمن جشن سده, آئین های جشن سده

امروزه جشن سده به صورت پراکنده در بعضی شهر های ایران برگزار می شود

 

برگزاری جشن سده
برگزاری جشن سده را می توان به سه دوره ی تاریخی تقسیم کرد :  
۱ – دوره ی پیش از اسلام ۲ – دوره ی بعد از اسلام  3 – دوره ی کنونی

 

۱- جشن سده در دوره ی پیش از اسلام :
فردوسی جشن سده را به زمان  پادشاهی هوشنگ نسبت می دهد و ابوریحان بیرونی به فریدون. اما رسمی شدن جشن سده به زمان اردشیر بابکان مقرر می شود، اما بطور کلی در هیچیک از اسناد تاریخی به چگونگی شیوه ی جشن سده اشاره ای نشده است.

 

۲- جشن سده بعد از اسلام :
در این دوره مورخانی چون بیرونی، بیهقی، گردیزی، مسکویه و … و … از شیوه ی جشن در دوران پادشاهی غزنویان و سلجوقیان و خوارزمشاهیان و آل زیار و تا دوران مغول بسیار نوشته اند، حتی  داستان مرگ مرد آویج  را  نیز نقل کرده اند (که جشن سده ی باشکوهی ترتیب داد بود  و در پایان جشن به دست مخالفان خود به قتل رسید)، اما اخباری که در زمینه ی برگزاری جشن سده داده اند، مانند هر آگاهی دیگر مربوط به دربار پادشاهان و امیران است و از آیین های عامه ی مردم و شیوه ی برگزاری سده در میان آنان گزارشی باز نمانده است.

 

اخبار موجود از این دوره نشانگر آن است که جشن سده در آن زمان با شکوه تمام برگزار می شده و حتی شاعرانی چون عنصری، فرخی، منوچهری، عسجدی  در توصیف چگونگی  و چون و چندی آتش آن داد سخن داده و نیز از پرندگان و جانورانی که به آتش می انداختند، یاد کرده اند.  در اینجا به دو گزارش در این زمینه اشاره می شود:

 

گزارش نخست آثار الباقیه ؛ صفحه ی ۳۵۱ :
آتش افروزند تا شر آن “جهنم” بر طرف گردد و گیاه خوشبو تبخیر میکنند تا مضرات آن را  برطرف کنند. در خانه ی ملوک رسم شده که آتش بیافروزند و چون شعله ور گردد، جانوران وحشی را به آتش می اندازند و مرغ ها در شعله ی آن می پرانند و در کنار این  آتش می نشینند و به لهو و لعب مشغول می شوند.

 

گزارش دوم ؛ تاریخ بیهقی ؛  صفحه ی ۵۷۱ و ۵۷۲  :
امیر  (سلطان مسعود غزنوی) فرمود تا سراپرده بر راه مرو بزدند بر سه فرسنگی لشگرگاه و سده نزدیک بود. اشتران سلطانی را، و از آن همه لشکر به صحرا بردند و گز (۲)کشیدن گرفتند تا سده کرده آید و پس از آن حرکت کرده آید و گز می آوردند و در صحرایی که جوی آب بزرگ بود، پر از برف می افکندند تا به بالای فلعتی برآمد و چارطاق ها بساختند از چوب، سخت بلند و آن را به گز بیاکندند و گز دیگر جمع کردند که سخت بسیار بود و بالای کوهی بر آمده و اَله =(  عقاب ) بسیار و کبوتر . و سده فراز آمد. نخست شب امیر بر لب آن جوی آب که شراعی زده بودند، بنشست و ندیمان و مطربان بیامدند و آتش به هیزم زدند و پس از آن شنودم که قریب ده فرسنگ فروغ آن آتش بدیده بودند، و کبوتران نفط= (نفت) اندود بگذاشتند و ددان برف اندود آتش زده دویدن گرفتند و چنان سده ای بود که دیگر آنچنان ندیده بودم و آن به خرّ می به پایان آمد.

 

البته باید اشاره کرد رسم هایی از چون سوزاندن کبوتران و پرندگان و جانوران که در حضور شاهان انجام می گرفته، به هیچ روی بر اساس آیین زردشتی نیست، چرا که  آتش نزد آنان بسیار گرامی است و در همه ی کتاب های آیینی زردشتیان در مورد پاکیزه نگاهداشتن و نیالودن آتش به آنان سفارش بسیار شده و هم در اوستا، بخش گاتها  آمده است:  ” … ای مزدا نفرین تو به کسانی باد که با آموزش خود مردم را از کردار نیک رویگردان می سازند و به کسانی که جانوران را با فریاد شادمانه قربانی  می نمایند”.

 

معنای واژه سده, 10 بهمن جشن سده, آئین های جشن سده

سده سوزی در کرمان غروب روز دهم بهمن ماه برگزار می شود

 

۳- جشن سده در دوران کنونی :
امروزه نیز جشن سده یا سده سوزی به صورت پراکنده در بعضی شهر ها و روستاها ی ایران در دهم بهمن ماه برگزار می شود. در مازندران، لرستان، سیستان و بلوچستان، کشاورزان و روستاییان و چوپان ها نزدیک غروب ِ یکی از روز های زمستان روی پشت بام، دامنه ی کوه یا کنار کشتزار و چراگاه آتش می افروزند و بنا بر سنتی دیرین پیرامون آن گرد می آیند، بی آنکه نام جشن سده بر آن نهند.

 

اما در کرمان و بیشتر شهرهای آن استان جشن سده یا سده سوزی با شکوه تمام برگزار می شود. در میان چادر نشینان بافت سیرجان سده سوزی چوپانی برگزار می شود. در یکی از روستاهای جیرفت (آبادی بلوک از دهستان اسماعیلی) شب دهم بهمن آتش بزرگی به نام آتش سده، با چهل شاخه از درختان هرس شده  ی باغ به نشانه ی چهل روز (چله ی بزرگ) در میدان ده بر می افروزند و از روی آن می پرند و می خوانند :
سده سده ی دهقانی / چهل کنده ی سوزانی / هنوز گویی زمستانی

 

سده سوزی در کرمان غروب روز دهم بهمن ماه برگزار می شود اما کرمانی ها از چند روز قبل در تدارک آن هستند. از اول بهمن عموم باغداران و مالکان – هر یک به قدر همت و به نسبت ثروت خود – چند بار هیزم را که از بیابان ها و کوهپایه های اطراف فراهم شده، به محل جشن سده می آورند. دست فروشان نیز تا روز نهم بهمن محل گستردن بساط خود را معین می کنند.

 

پیش تر ها که سده سوزی در فضای باز انجام می شد، مردم از بعد از ظهر بلند در اطراف محل افروختن آتش به صورت گروهی فرش می انداختند و تا فرارسیدن ساعت موعود خود را با گفتگو و دیدار یکدیگر و نوشیدن چای و خوردن آجیل سرگرم می کردند، اما این روز ها فقط چند ساعت پیش از سده سوزی ، در خیابان سده اجتماع می کنند.

روز دهم بهمن ماه چهره ی شهر عوض می شود. مغازه ها زودتر بسته می شود. چند ساعت قبل از افروختن آتش زنان زردشتی در آشپز خانه ی بزرگ باغ ” بداق آباد ” آش و سیرو  می پزند. گرد همایی خانواده ها در ایوان باغ و خوردن آش و سیرو و آجیل بخشی از مراسم جشن سده است. فروشندگان دوره گرد در کنار میوه و آشامیدنی در بساط خود، حتما ً باید آجیل ( تخمه ، پسته ، مغز بادام و فندق) را هم داشته باشند.

افزون بر مردم شهر ، مردم دیگر هم  از حومه و شهر های نزدیک برای شرکت در سده سوزی می آیند. برزگران هنگام شرکت در مراسم حتی اگری ک شاخه هیزم هم شده برای خرمن سده می آورند تا با رضای خاطر مشتی از خاکستر سده را  به همراه ببرند و برای شگون و برکت در کشتزار خود بپاشند.

نزدیک غروب دو موبد لاله به دست با لباس سفید، که پوشاک رسمی روحانیان زردشتی به هنگام اجرای آیین های دینی است – ظاهر می شوند. زمزمه کنان به خرمن سده نزدیک می گردند و از سمت راست سه بار گرد آن می گردند سپس این خرمن هیزم را با شعله ی لاله ها – که روشنی آنها از آتشی است که از آتشکده آورده شده – از چهار سو آتش می زنند. شعله های آتش ، فروزان و سر کش به آسمان کشیده می شود و همراه آن هلهله و شادمانی مردم در فضا می پیچد و همه جا سر شار از شور و هیجان می گردد.

پس از ساعت ها که شعله ها فرو کش می کند، مردم بویژه جوان تر ها از روی بوته های آتش می پرند. در قدیم اسب سواران زودتر از مردم خود را به آب و آتش می زدند و هنر نمایی می کردند. در آخرین ساعت پایانی جشن سده که آتش به خاکستر می نشیند، مردم پس از گذراندن یک بعد از ظهر شور انگیز و درخشان به خانه های خود باز می گردند. رسم است که کشاورزان مقداری از خاکستر سده را به نشانه ی پایان گرفتن سرمای زمستان به کشتزارهای خود می برند و می گویند که در این شب ستاره ی گرما به زمین درود می فرستد.

 

گردآوری : بخش فرهنگ و هنر دخترونه

 

منابع :

fa.wikipedia.org

mehremihan.ir

مجلهتفریحیسرگرمیدخترونه

۴۷ دیدگاه
  1. tinyurl.com 1 هفته قبل

    I am genuinely glad to glance at this blog
    posts which carries tons of valuable information, thanks for providing these data.

  2. bit.ly 1 هفته قبل

    Welcome to Morris Heating & Cooling Inc.

  3. Shela 1 هفته قبل

    WOW just what I was searching for. Came here
    by searching for ig

  4. tinyurl.com 1 هفته قبل

    Excellent article. Keep posting such kind of information on your site.

    Im really impressed by it.
    Hello there, You have performed an excellent job. I’ll definitely digg it and in my view suggest to my friends.
    I’m confident they’ll be benefited from this site.

  5. tinyurl.com 1 هفته قبل

    Hi just wanted to give you a brief heads up and let you
    know a few of the pictures aren’t loading correctly. I’m not sure why but
    I think its a linking issue. I’ve tried it in two different internet browsers and both show the same results.

  6. Corina 7 روز قبل

    I like the helpful info you supply for your articles.
    I’ll bookmark your blog and check again here regularly.
    I’m rather sure I’ll learn lots of new stuff right here!
    Best of luck for the next!

  7. Daniel Valente Dantas 7 روز قبل

    hey there and thank you for your info – I’ve definitely picked up anything new from right
    here. I did however expertise some technical points using this site, as I experienced to reload the web
    site many times previous to I could get it to load properly.
    I had been wondering if your web hosting is OK? Not that
    I am complaining, but slow loading instances times will very frequently
    affect your placement in google and could damage your
    high quality score if advertising and marketing with Adwords.
    Anyway I’m adding this RSS to my email and can look out for a lot more of your respective interesting content.
    Make sure you update this again soon.

  8. Kiera 7 روز قبل

    Hi! Quick question that’s entirely off topic. Do you know how to make your site mobile friendly?
    My site looks weird when browsing from my iphone 4.

    I’m trying to find a template or plugin that might be able to resolve this issue.
    If you have any suggestions, please share.

    Appreciate it!

  9. tinyurl.com 7 روز قبل

    Outstanding quest there. What occurred after? Good luck!

  10. Paul 7 روز قبل

    I constantly emailed this blog post page to all my contacts, as if like to read
    it next my links will too.

  11. Clarence 7 روز قبل

    Does your blog have a contact page? I’m having a tough time locating
    it but, I’d like to send you an email. I’ve got some recommendations
    for your blog you might be interested in hearing. Either way, great website and I look forward to seeing it improve over time.

  12. Arron 6 روز قبل

    Nice blog here! Additionally your web site so much up fast!

    What host are you using? Can I get your affiliate hyperlink
    for your host? I wish my site loaded up as quickly as yours lol

  13. Chana 6 روز قبل

    Hi, i read your blog occasionally and i own a similar one and i was just
    curious if you get a lot of spam feedback?
    If so how do you protect against it, any plugin or anything
    you can advise? I get so much lately it’s driving me crazy so any help
    is very much appreciated.

  14. Brenna 6 روز قبل

    Hi! This post could not be written any better!
    Reading this post reminds me of my previous room
    mate! He always kept chatting about this. I will forward this post to him.
    Fairly certain he will have a good read. Thanks for sharing!

  15. Cindy 6 روز قبل

    Hi there! I simply would like to offer you a big thumbs
    up for the great information you have got right here
    on this post. I am returning to your blog for more soon.

  16. http://tinyurl.com/ 6 روز قبل

    This piece of writing presents clear idea in favor of the new viewers of blogging,
    that in fact how to do blogging.

  17. tinyurl.com 6 روز قبل

    If you want to get much from this paragraph then you have to apply such strategies to your won website.

  18. tinyurl.com 5 روز قبل

    Hello my loved one! I wish to say that this post is
    awesome, nice written and include almost all important
    infos. I would like to look more posts like this .

  19. http://tinyurl.com 5 روز قبل

    I have been browsing on-line greater than 3 hours lately, yet
    I never found any interesting article like yours.
    It’s beautiful price enough for me. Personally, if
    all webmasters and bloggers made just right content as you probably did, the web shall be much
    more useful than ever before.

  20. tinyurl.com 5 روز قبل

    It’s really very complex in this full of activity life to
    listen news on TV, therefore I just use web for that
    purpose, and get the newest information.

  21. tinyurl.com 5 روز قبل

    If some one desires to be updated with newest technologies afterward he must be pay a quick visit this web site
    and be up to date every day.

  22. http://tinyurl.com/yxzt4u4s 5 روز قبل

    I love your blog.. very nice colors & theme. Did you design this website yourself or did you hire someone to do
    it for you? Plz reply as I’m looking to create my own blog and would like to find out where u got
    this from. cheers

  23. Howdy! Would you mind if I share your blog with my zynga group?

    There’s a lot of people that I think would really enjoy your
    content. Please let me know. Thanks

  24. Bonita 5 روز قبل

    I’ve been browsing online more than 4 hours today, yet
    I never found any interesting article like yours.
    It is pretty worth enough for me. In my view, if all website owners and bloggers made good content as you did,
    the internet will be much more useful than ever before.

  25. Vito 4 روز قبل

    Great article! This is the kind of info
    that are supposed to be shared around the web. Disgrace on Google
    for no longer positioning this put up higher! Come on over and
    visit my website . Thank you =)

  26. Ralf 4 روز قبل

    Now it is time to decide your specific investments.

  27. tinyurl.com 4 روز قبل

    I do not even know how I ended up here, but I thought this post was great.
    I don’t know who you are but certainly you’re going to a famous blogger if you are
    not already 😉 Cheers!

  28. http://tinyurl.com/y5zseabb 4 روز قبل

    Greetings! Very helpful advice within this post! It’s the little changes that make the largest changes.
    Thanks for sharing!

  29. tinyurl.com 4 روز قبل

    Wow, marvelous blog format! How lengthy have you ever been running a
    blog for? you made blogging look easy. The full look of your website is wonderful, as smartly
    as the content material!

  30. Jenna 4 روز قبل

    Thanks in favor of sharing such a fastidious idea, paragraph
    is good, thats why i have read it completely

  31. Deborah Viaro 4 روز قبل

    Hi I am so thrilled I found your blog, I really found you by mistake, while I was
    browsing on Aol for something else, Anyways I am here now and would just like to say thanks a lot for a remarkable post and a all round exciting blog (I also love the theme/design), I don’t have
    time to look over it all at the moment but I have saved it and also included your RSS feeds, so when I
    have time I will be back to read a great deal more, Please do keep up the fantastic work.

  32. Clint 3 روز قبل

    I read this piece of writing completely regarding the comparison of hottest and previous technologies, it’s
    amazing article.

  33. Gustavo 3 روز قبل

    Highly descriptive article, I liked that
    a lot. Will there be a part 2?

  34. tinyurl.com 3 روز قبل

    It’s the best time to make some plans for the longer term
    and it is time to be happy. I’ve learn this submit
    and if I could I desire to recommend you few fascinating issues or suggestions.
    Maybe you could write subsequent articles regarding
    this article. I want to read even more things about it!

  35. tinyurl.com 2 روز قبل

    I loved as much as you will receive carried out right here.
    The sketch is tasteful, your authored subject matter stylish.

    nonetheless, you command get bought an impatience over that you wish be delivering the following.
    unwell unquestionably come more formerly again since exactly
    the same nearly very often inside case you shield
    this hike.

  36. Grover 2 روز قبل

    Thank you for your interest in Investment Recommendation.

  37. http://tinyurl.com/ 2 روز قبل

    I like what you guys are up too. This kind of
    clever work and exposure! Keep up the wonderful works
    guys I’ve incorporated you guys to blogroll.

  38. Jeainsela 2 روز قبل

    Is Amoxicillin Safe For Dogs Order Topamax Online Paypal dapoxetine ou priligy Cialis Precio Oficial En Farmacia Amoxicillin And Doxycycline Together

  39. tinyurl.com 2 روز قبل

    What’s up to all, the contents present at this web page are really awesome
    for people knowledge, well, keep up the good work fellows.

  40. http://tinyurl.com 2 روز قبل

    Hello, of course this post is really fastidious and I have learned lot of things from it
    about blogging. thanks.

  41. tinyurl.com 1 روز قبل

    Please let me know if you’re looking for a article
    author for your site. You have some really good articles and I feel I would be
    a good asset. If you ever want to take some
    of the load off, I’d really like to write some material for your blog in exchange for a link
    back to mine. Please shoot me an e-mail if interested.

    Cheers!

  42. tinyurl.com 18 ساعت قبل

    Quality articles is the main to be a focus for the viewers to pay a visit the web page, that’s what this website is
    providing.

  43. Daniel Valente Dantas 13 ساعت قبل

    I’ve learn several excellent stuff here.
    Definitely value bookmarking for revisiting. I wonder how much effort you
    put to create the sort of magnificent informative
    website.

  44. tinyurl.com 12 ساعت قبل

    Hello, i feel that i saw you visited my website thus i got here to go back the want?.I’m attempting to in finding issues to enhance my site!I suppose its ok to use a few of
    your ideas!!

  45. Umanizzare 10 ساعت قبل

    Hey there just wanted to give you a quick heads up. The words in your content seem
    to be running off the screen in Firefox. I’m not
    sure if this is a formatting issue or something to do with web browser compatibility but I thought I’d post to
    let you know. The style and design look great though!
    Hope you get the problem resolved soon. Many thanks

  46. http://tinyurl.com/ 5 ساعت قبل

    Do you mind if I quote a couple of your articles as long as I provide credit and sources back to your site?
    My website is in the exact same area of interest as yours and my users
    would genuinely benefit from a lot of the information you provide here.
    Please let me know if this alright with you. Cheers!

  47. http://tinyurl.com/y2lfvwvd 40 دقیقه قبل

    This blog was… how do you say it? Relevant!! Finally I’ve found something that helped me.
    Appreciate it!

پاسخ

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

CONTACT US

We're not around right now. But you can send us an email and we'll get back to you, asap.

در حال ارسال

©2019 KLEO Template a premium and multipurpose theme from Seventh Queen

ورود با حساب های شما

اطلاعات حساب خود را فراموش کرده اید